Gwerthusiad Mentora Cymheiriaid: Adroddiad gan yr Adran Gwaith a Phensiynau

09 Jun 2026

Canfyddiadau gwerthuso prawf Mentora Cymheiriaid yr Adran Gwaith a Phensiynau ar gyfer unigolion sy’n ddibynnol ar sylweddau

Achos dros Fentora Cymheiriaid

Mae Rhaglen Mentora Cymheiriaid yr Adran Gwaith a Phensiynau yn cynnig cymorth un-i-un i unigolion sy’n ddibynnol ar sylweddau gan fentor sydd â phrofiad bywyd.

Mae’r rhaglen wedi cael ei phrofi mewn rhai safleoedd Canolfan Byd Gwaith (JCP) yng Nghymru a Lloegr a’i chyflwyno gan 4 darparwr:

Bu prosiect peilot gwasanaeth Mentora Cymheiriaid Gogledd Cymru The Wallich yn gweithio gyda phobl yn Wrecsam, y Rhyl a Shotton.

Roedd adolygiadau annibynnol y Fonesig Carol Black i effaith canlyniadau cyflogaeth ar ddibyniaeth i gyffuriau ac alcohol (adroddiadau o 2016 a 2021) yn tynnu sylw at y ffaith bod gweithgarwch ystyrlon fel cyflogaeth, ochr yn ochr â thriniaeth, yn gwneud cyfraniad pwysig at gynnal adferiad ar ôl dibyniaeth ar sylweddau.

Fodd bynnag, yn aml mae gan unigolion sy’n ddibynnol ar sylweddau anghenion cymhleth ac mae angen ymyrraeth arbenigol arnynt i oresgyn rhwystrau rhag adferiad a chyflogaeth.

Mae’r Rhaglen Mentora Cymheiriaid yn cynnig cymorth un-i-un gan fentor sydd â phrofiad uniongyrchol o ddibyniaeth ar sylweddau i unigolion sy’n ddibynnol er mwyn eu helpu i oresgyn rhwystrau a gwneud cynnydd.

Gall cynnydd olygu gwahanol bethau i wahanol unigolion sy’n ddibynnol, er enghraifft o ran gwella ar ôl dibyniaeth, iechyd, lles neu’r byd gwaith. Cyfeirir at y rhain fel ‘canlyniadau’ yn yr adroddiad hwn.

textimgblock-img

Roedd yr Adran Gwaith a Phensiynau wedi comisiynu cwmni IFF Research i asesu’r fenter hon, ond yn benodol i wneud y canlynol:

  • deall sut y cafodd Mentora Cymheiriaid ei weithredu a’i gyflwyno
  • mesur cynnydd a chanlyniadau’r rhai sy’n cael eu mentora
  • mesur canlyniadau ehangach ar gyfer staff, mentoriaid a rhanddeiliaid y Ganolfan Byd Gwaith
  • adnabod y gwersi a ddysgwyd